Boer bij twee koeien aan de ruif in een stal

Klauwen in de stalperiode: droog liggen, schone paden en op tijd bekappen

De koeien staan weer binnen. Vanaf nu lopen ze dag en nacht over beton in plaats van over gras. Dat merk je aan de klauwen. In de weide is de ondergrond zacht en meestal droog, op stal is hij hard en vaak nat. Veel veehouders zien de eerste kreupele koe dan ook niet in oktober, maar in november of december. Dit artikel gaat over wat je in de eerste weken na het opstallen zelf kunt doen.

Wat er verandert als de koeien binnenkomen

Er veranderen drie dingen tegelijk. De ondergrond wordt harder, dus de klauw krijgt bij elke stap meer te verduren. De klauw wordt natter, omdat mest en urine op de vloer blijven liggen. En de koeien staan dichter op elkaar, bij het voerhek en in de wachtruimte, waardoor de infectiedruk oploopt.

Die drie kun je niet wegnemen. Je kunt ze wel alle drie een stukje kleiner maken. Dat levert samen meer op dan een grote ingreep.

Droog liggen is de basis

Een koe die goed ligt, staat niet. En een klauw die niet staat, krijgt rust en droogt op. Melkvee.nl noemt een ligtijd van ongeveer zeven tot vijftien uur per dag, en waarschuwt voor een harde bodem: kaal beton of een matras met minder dan ongeveer vijf centimeter samengedrukt materiaal verhoogt de kans op kreupelheid. Ook de maat van de ligbox telt mee. Een box die te krap of te kort is, zorgt ervoor dat koeien blijven staan.

Praktisch gezien komt het hierop neer: loop de boxen twee keer per dag na en vul bij. Een natte plek in de box is geen schoonheidsfoutje, maar de plek waar een klauw de hele nacht in ligt.

Schone en stroeve looppaden

Schuif de paden zo vaak als nodig, ook als het buiten al donker is. Hoe minder mest er ligt, hoe droger de klauwen blijven. Kijk ook naar de vloer zelf. Gladde plekken en scherpe randen leiden tot uitglijden en beschadiging. Houd daarnaast de wachttijd bij de melkstal kort. Een koe die een uur op beton staat te wachten, ligt dat uur niet.

Mestschuiven en vloertrekkers in verschillende breedtes staan bij mestschuiven en vloertrekkers.

Vroeg zien dat een koe anders loopt

Kreupelheid begint zelden met een koe die niet meer kan lopen. Het begint met een koe die korter stapt, haar rug boller houdt of als laatste bij het voerhek staat. Melkvee.nl beschrijft daarvoor een schaal van 1 tot 5, waarbij 1 normaal lopen is en 5 ernstig kreupel.

Je hoeft die schaal niet op papier bij te houden. Het scheelt al veel als je een keer per week bewust vijf minuten naar de koppel kijkt terwijl de koeien van het voerhek naar de boxen lopen. Let daarbij ook op conditie. Koeien die na het afkalven veel conditie verliezen, worden volgens hetzelfde artikel tot twee keer zo vaak kreupel.

Bekappen, ontsmetten en op tijd behandelen

Plan het bekappen in plaats van erop te wachten. Laat het doen door een rundveedierenarts of een gecertificeerde klauwbekapper, en behandel een koe die duidelijk mank loopt dezelfde dag nog. Dat is ook de kern van het vijfstappenplan van DeLaval: vroeg opsporen, vastleggen en behandelen.

Werk je met een voetbad, dan is de inrichting belangrijker dan het merk. Het bad moet lang en diep genoeg zijn voor twee stappen met de achterpoten, zodat koeien er niet omheen lopen. Ververs op basis van vervuiling. DeLaval noemt als richtlijn ongeveer 200 tot 250 koepassages. Welk middel je gebruikt en in welke verhouding, lees je op het etiket. Houd je daaraan.

Maak bekapgereedschap schoon en ontsmet het tussen koeien door, zeker na een koe met een aangetaste klauw. Messen, slijpschijven, blokken en lijm vind je bij klauwverzorging voor rundvee, bijvoorbeeld de Demotec Easy Bloc set voor 12 behandelingen. Reinigings- en ontsmettingsmiddelen staan bij ontsmetting en reiniging.

Checklist voor de eerste weken op stal

  • Loop de ligboxen twee keer per dag na en vul strooisel bij.
  • Schuif de looppaden vaker dan je in de zomer gewend was.
  • Controleer de vloer op gladde plekken en scherpe randen.
  • Houd de wachttijd bij de melkstal zo kort als het kan.
  • Kijk een keer per week vijf minuten hoe de koppel loopt.
  • Behandel een manke koe dezelfde dag en noteer welke koe het was.
  • Maak bekapgereedschap schoon en ontsmet het tussen koeien door.
  • Zet de afspraak met de klauwbekapper nu alvast in de agenda.

Wanneer je de dierenarts of klauwbekapper belt

Bel als een koe duidelijk pijn heeft, niet meer wil opstaan of op drie poten loopt. Ook bij een zwelling boven de klauw, bij een wond die niet dichtgaat, en als er in korte tijd meerdere koeien tegelijk gaan manken. Dat laatste wijst op iets wat je met schuiven en strooien niet oplost.

Gebruik middelen altijd volgens het etiket. Diergeneesmiddelen zet je niet op eigen houtje in; overleg daarover met je dierenarts. Dit artikel geeft geen doseringen en vervangt geen advies van je dierenarts of klauwbekapper.

Verder kijken

Alles voor de stalperiode staat bij rund en stal en erf in de winter. Weet je niet welke maat of uitvoering past, stuur gerust een bericht. Dan kijken we mee.

Bronnen

Over de afbeelding

Prent "Boer tussen twee koeien bij een ruif in een stal", objectnummer RP-P-1885-A-8555, collectie Rijksmuseum. Licentie CC0 (publiek domein), via Wikimedia Commons. De witranden van de scan zijn weggesneden.

Terug naar blog