Paard op stal in de herfst: zo houd je de hoeven gezond en rotstraal buiten de deur

Het is eind september. De weides worden zachter, de paddock verandert in een moddervlakte en je paard staat weer vaker op stal. Je krabt de hoeven uit en daar is die geur weer: muf, zurig, een beetje rot. Het najaar is in Nederland het seizoen van natte hoeven, en natte hoeven zijn precies waar rotstraal van houdt. Het goede nieuws: met een paar vaste gewoontes houd je de hoeven van je paard de hele herfst en winter gezond.

Waarom hoeven juist nu in de problemen komen

Een hoef neemt vocht op en geeft het weer af. Een beetje vocht is prima. Maar in de herfst blijft de hoef dag na dag nat. Modder in de paddock, natte weide, en op stal een vochtig strobed met mest en urine. Die combinatie van nat en ammoniak maakt de hoorn zacht, vooral de straal en de straalgroeven aan de onderkant van de hoef.

In die zachte, vochtige groeven voelen bacteriën zich thuis. Ze hebben weinig zuurstof nodig en breken het hoorn af. Dat is rotstraal. Het begint meestal onopvallend in de middelste straalgroef en breidt zich uit als je niets doet. Minder beweging speelt ook mee: een paard dat veel stilstaat, pompt minder bloed door de hoef.

Zo herken je rotstraal op tijd

Gebruik je neus, je ogen en je hoefkrabber. Ruiken, kijken, voelen.

Ruiken: bij het uitkrabben komt een doordringende, rotte geur vrij. Dit is vaak het eerste signaal.

Kijken: de straal en de groeven ernaast zijn donker of zwart en er zit een vettige, smerige massa in. De groeven zijn dieper dan normaal.

Voelen: het hoorn van de straal is zacht en brokkelig in plaats van stevig en rubberachtig. Bij het uitkrabben komen er zwarte stukjes mee.

Een paard met beginnende rotstraal loopt meestal gewoon door. Controleer daarom elke dag, als vast onderdeel van het poetsen.

Dagelijks uitkrabben: de belangrijkste gewoonte

Alles begint met een schone hoef. Krab de hoeven van je paard elke dag uit, het liefst voor en na het rijden of de weidegang. Werk van de hiel naar de toon, zodat je niet in de gevoelige straal prikt. Haal de modder uit de straalgroeven, maar krab niet te diep. Dit is ook het moment om te ruiken en te kijken.

Droog waar het kan, beschermd waar het moet

De hoef moet droog kunnen worden, maar mag niet uitdrogen. Zorg dat je paard elke dag een droge plek heeft om te staan. Op stal betekent dat: nat stro en mest eruit, vaker dan je in de zomer gewend bent. Een dik, droog bed onder de achterhand scheelt veel.

Buiten helpt het als de plek bij het hek of de voerbak niet één grote modderpoel wordt. Verplaats de voerplek af en toe. Loopt je paard toch veel door de modder, dan kun je na het uitkrabben de zool en straal beschermen. Klassieke Stockholmer hoefteer vormt een laag die vocht en vuil tegenhoudt. Breng het alleen aan op een schone, uitgekrabde hoef. Voor de hoefwand kun je een hoefvet of hoefolie gebruiken, dat houdt de hoorn soepel en gaat uitdrogen tegen als de hoef steeds nat en droog wordt.

Vergeet beweging niet. Elke stap pompt bloed door de hoef en drukt de straal uit, waardoor vuil vanzelf loskomt.

De hoefsmid: elke zes tot acht weken

Ook in de winter blijft de hoef groeien. Laat je paard op tijd bekappen, zo'n elke zes tot acht weken. Een goed bekapte hoef heeft open straalgroeven waar lucht bij kan en waar vuil niet blijft plakken. Diepe, nauwe groeven zijn een uitnodiging voor rotstraal. Je hoefsmid ziet ook als eerste of er iets begint.

Checklist voor het najaar

1. Krab elke dag alle vier de hoeven uit, van hiel naar toon.
2. Ruik en kijk bij elke hoef: geur, zwarte massa, zachte straal.
3. Houd de stal droog: nat stro en mest dagelijks weg, extra bed onder de achterhand.
4. Geef je paard elke dag een droge staplek, binnen of buiten.
5. Bescherm schone hoeven bij aanhoudend nat weer met hoefteer op de zool en straal.
6. Gebruik hoefvet of hoefolie op de hoefwand tegen uitdrogen bij nat-droog wisselingen.
7. Laat je paard elke zes tot acht weken bekappen.
8. Zorg voor dagelijkse beweging, ook als het rijden erbij inschiet.

Wanneer naar de dierenarts of hoefsmid

Milde rotstraal die je vroeg opmerkt, krijg je vaak zelf onder controle met schone, droge hoeven en dagelijkse verzorging. Bel je hoefsmid of dierenarts als de geur en het zwarte hoorn na een week goede verzorging niet minder worden, als de straal diep is aangetast of er een spleet in het midden zit, als je paard gevoelig reageert op de hoefkrabber of kreupel loopt, of als de hoef warm aanvoelt. Ga ook langs als het steeds terugkomt; dan moet een vakman naar hoefvorm en voeding kijken.

Handig voor de hoeven in de herfst

Deze producten uit onze eigen winkel helpen je bij de dagelijkse hoefverzorging:

• Hoefkrabber Kunststof Zwart, stevig en makkelijk op te hangen bij de poetsplaats.
• Hoefteer Excellent (Stockholmer), beschermt zool en straal tegen vocht en vuil.
• Duo Protection Hoef Black Label 500 ml, hoefvet op natuurlijke basis voor donkere hoeven.
• Paardenpraat TV Hoefglansolie, naturel hoefolie tegen uitdrogen van de hoefwand.
• Bekijk ook de collecties Paard - Verzorging en Paard - Stal en weide.

Bronnen: Dierenapotheek.nl, "Rotstraal bij paarden" (dierenapotheek.nl/kennisbank/rotstraal-bij-paarden); EFO, "Zo houd je de hoeven van je paard gezond" (efo.nl/paardenkennis); Kramer.nl, "Wat kan ik doen tegen rotstraal?" (kramer.nl/advies/rotstraal).

Foto: "Green Berets Learn Horseback Riding", Capt. Thomas Cieslak, U.S. Army, publiek domein, via Wikimedia Commons.