Koeien in een open stal in Laaghalerveen, Drenthe

Koeien van de wei naar de stal: zo maak je de overgang in het najaar soepel

Het gras groeit niet meer zo hard. De weide wordt nat en de nachten koud. Binnenkort gaan je koeien weer op stal, of ze staan er al deels. Je weet uit ervaring dat de eerste weken na het opstallen bepalen hoe de winter verloopt. Klauwen die nu gaan opspelen, blijven maanden een probleem. Een pens die de voerwissel niet bijhoudt, kost melk. Daarom loont het om dit moment rustig voor te bereiden. In dit artikel lees je waar je op let en wat je zelf kunt doen.

Waarom de overgang zo'n gevoelig moment is

In de wei lopen koeien op een zachte ondergrond, ze bewegen veel en ze liggen op droog gras. Op stal staan ze op beton, lopen ze door mest en liggen ze in een box. Dat is een grote verandering voor klauwen en huid. Tegelijk verandert het rantsoen. Vers gras maakt plaats voor kuil, maïs en krachtvoer. De bacteriën in de pens hebben een paar weken nodig om zich aan te passen. Doe je twee grote veranderingen tegelijk, dan stapelen de risico's zich op. Het Vakblad Elite noemt regelmatige klauwverzorging, een droge stal en een goed rantsoen samen als basis voor gezonde klauwen. Precies die drie punten komen bij het opstallen samen.

Klauwen: eerst kijken, dan bekappen

Loop de koppel een keer bewust na terwijl de koeien rustig lopen. Let op een kromme rug, korte stapjes of een koe die steeds op drie poten wil staan. Koeien die je aan het eind van het weideseizoen al ziet twijfelen, hebben de meeste last van beton. Het Elite adviseert om regelmatig te scoren op kreupelheid, zodat je problemen vroeg ziet en niet pas als de koe echt mank loopt.

Plan het bekappen rond het opstallen. Veel veehouders laten de klauwbekapper in het najaar komen, zodat de koeien met een goede stand de stalperiode ingaan. Doe je een deel zelf, zorg dan voor scherpe messen en een goed licht. Een bot mes maakt meer kapot dan het oplost. Kijk bij het bekappen ook goed tussen de klauwen. Roodachtige, natte plekken aan de achterkant van de klauw zijn een teken van mortellaro. Die wil je meteen aanpakken, want een besmette koe is een bron voor de rest.

Het klauwbad: zinvol, maar alleen als je het goed doet

Een klauwbad helpt om mortellaro onder controle te houden. Het werkt alleen als de klauwen schoon door het bad gaan. Nieuwe Oogst schreef na een studiedag over klauwgezondheid dat reinigen de grootste factor is bij het effect van een behandeling. Vuile klauwen door een bad halen is verspilde moeite. Zet het bad dus na een schone doorloop, niet direct na de melkstal als de vloer daar smerig is.

Uit dezelfde bijeenkomst komen praktische maten: een bad van minimaal drie meter lang en zestig centimeter breed, zodat elke klauw meerdere keren onderdompelt. Ververs de vloeistof na ongeveer tweehonderd koeien. Begin bij het opstallen met twee tot vier keer per week en bouw af als het beter gaat. Gebruik een middel dat bedoeld is voor klauwbaden, zoals zinksulfaat of kopersulfaat, en houd de verpakking aan. Een hechtmiddel zorgt dat de oplossing langer op de klauw blijft zitten.

Rantsoen en mineralen: geleidelijk, geen schok

Schakel niet van de ene op de andere dag over. Geef de laatste weken in de wei al iets bij van het winterrantsoen, zodat de pens went. Boerderij schrijft dat stabiliteit het sleutelwoord is voor het herfst- en winterrantsoen: de pensflora past zich aan, en elke plotselinge wissel kost productie. Het blad adviseert ook om mineralen, spoorelementen en vitaminen aan te vullen, maar zonder overdrijven.

Een liksteen of likblok in de stal is een simpele manier om zout en mineralen aan te bieden. Voor klauwhoorn zijn biotine, zink en koper belangrijk. Twijfel je of het rantsoen genoeg levert, overleg dan met je voeradviseur of dierenarts. Blijf weg van gokken met hoeveelheden.

Stal droog en schoon

Natte, mestrijke vloeren zijn de belangrijkste oorzaak van huidproblemen aan de klauwen. Schuif de vloeren vaak, zeker de eerste weken. Zorg dat de ligboxen droog zijn en groot genoeg, zodat koeien voldoende liggen. Een koe die lang staat op beton, belast haar klauwen extra. Ventileer goed, maar zonder tocht. Vochtige lucht houdt de vloer nat.

Stappenplan voor het opstallen

  1. Scoor de koppel op kreupelheid en noteer welke koeien opvallen.
  2. Plan het bekappen rond het opstallen, controleer messen en hulpmiddelen.
  3. Zet een klauwbad klaar op een schone plek en leg middel en hechtmiddel op voorraad.
  4. Begin twee weken van tevoren met bijvoeren van het winterrantsoen.
  5. Hang liksteen of likblok op en controleer de mineralenvoorziening.
  6. Schuif vloeren extra vaak en houd ligboxen droog.
  7. Loop na twee weken de koppel opnieuw na.

Wanneer naar de dierenarts

Bel de dierenarts als een koe plotseling ernstig kreupel is, als een klauw dik of warm aanvoelt, of als meerdere koeien kort na elkaar mank gaan lopen. Ook bij koeien die na het opstallen slecht vreten, sloom zijn of snel in conditie zakken, is overleg verstandig. Behandelingen van mortellaro-plekken en het gebruik van geneesmiddelen doe je altijd in overleg met je dierenarts.

Handige producten uit onze shop

Bronnen

  • Vakblad Elite, "Een goede klauwgezondheid houdt uw kudde in beweging" (vakbladelite.nl)
  • Nieuwe Oogst, "Klauwreiniging essentieel bij mortellaro" (nieuweoogst.nl, 25 maart 2024)
  • Boerderij, "Zorg voor een goed herfst- en winterrantsoen" (boerderij.nl)

Foto: "Cows in the barn on the meadows and fields of Laaghalerveen; the Netherlands, May 2012" door Fons Heijnsbroek, CC0 (publiek domein), via Wikimedia Commons.

Terug naar blog